“Việc phương Tây hùng hổ cáo buộc Nga là vô lý và không có chứng cứ. Phương Tây đã sử dụng sức mạnh của mình để đưa ra ý kiến và dùng nó như một công cụ chính trị đối với Nga.”
Về phần mình ông Tập Cận Bình cũng tỏ ra rất cẩn trọng trước những phát biểu, ông ta kêu gọi một cuộc điều tra công bằng và khách quan đối với vụ máy bay MH 17 và cũng chia buồn đến thân nhân của các hành khách thiệt mạng.
Giữa Nga và Trung Quốc đang hình thành một mối quan hệ tương hỗ, đây là điều mà Hoa Kỳ cần lưu tâm đến trước khi quá muộn. Photo Courtesy: miamiherald.com
The Steven W. Lewis, một chuyên gia về Trung Quốc tại Học viện Baker của Đại học Rice, nói rằng kể từ những năm 90, mục tiêu chính của các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga đã là bảo đảm dầu khí cho cả hai bên. Nếu Nga có thể cung cấp được nhiều dầu khí hơn cho Trung Quốc, thì cũng đồng nghĩa rằng Trung Quốc có thể nhận ít hơn từ Vịnh Ba Tư. Vốn các lô hàng tại Vịnh Ba Tư được bảo vệ bởi Hải quân Hoa Kỳ. Trung Quốc muốn thoát khỏi cái bóng của Hoa Kỳ thì dĩ nhiên sẽ chọn ít dính dáng đến ông lớn này hơn.
Trong tháng Năm, Putin và Tập Cận Bình đã cùng ký vào bản hợp đồng trị giá 400 tỷ Mỹ Kim, theo đó Nga sẽ cung cấp khí đốt tự nhiên cho Trung Quốc trong vòng 30 năm. Thoả thuận này sẽ giúp Trung Quốc giảm sự phụ thuộc vào than đá, làm tăng sức mạnh kinh tế của nó. Hợp đồng này cũng mang lại cho ông Putin một khách hàng lớn tại thời điểm mà châu Âu rục rịch cắt giảm sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng của Nga.
Một lý do khác khiến Trung Quốc không muốn phá vỡ mối quan hệ với Nga là do Nga có ảnh hưởng đến Kazakhstan, một đối tác giao dịch dầu khí của Trung Quốc. Cả ba quốc gia này đã cùng hợp lực với nhau để chống lại các chiến binh Hồi giáo, bao gồm cả những người Hồi Giáo ở khu vực Tân Cương.
Năng lượng và an ninh biên giới chỉ là hai trong số muôn vàn lý do khiến Tập Cận Bình phải duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Putin. Cả hai quốc gia đều có chung mục tiêu là làm giảm bớt tầm ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong phạm vi khu vực mỗi nước, hạn chế sự can thiệp của Liên Hiệp Quốc đối với những hành động của Trung Quốc hay Nga ở nước ngoài.
Khi Tập Cận Bình nhận chức Chủ tịch nước vào đầu năm ngoái, Nga là quốc gia đầu tiên mà ông ta đến thăm. Kể từ đó đến nay, giữa hai nhân vật đứng đầu hai quốc gia đã có ít nhất sáu cuộc gặp, nhiều hơn so với bất kỳ nhà lãnh đạo nước ngoài nào khác. Vào tháng tới đây, Tập Cận Bình sẽ lại có một cuộc họp với Tổng thống Nga tại Mông Cổ để hoàn tất một thoả thuận ba bên về năng lượng. Tập Cận Bình cũng từng lên tiếng chỉ trích khắc nghiệt đối với Mikhail Gorbachev, người chủ trì việc giải thể của Liên Xô. Trong một bài phát biểu vào năm ngoái, Tập Cận Bình đã cho rằng Mikhail đã từ bỏ một bữa tiệc tuyệt vời. Chủ tịch Trung Quốc nhìn thấy ở ông Putin một nhà lãnh đạo cứng cỏi với ý chí khôi phục lại tầm vóc của Nga trên thế giới.
Trong chuyến thăm Nga vào năm ngoái của Tập Cận Bình, truyền thông nước Nga đã đưa tin nhà lãnh đạo Trung Quốc đã thốt lên rằng:
“Tôi cảm thấy tính cách giữa chúng tôi khá giống nhau.”
Nhận xét này đã gây nhiều ngạc nhiên tại Trung Quốc. Vì thông thường các nhà lãnh đạo thường cứng ngắc và giữ lễ nghĩa trong các tình huống ngoại giao. Điều này làm người ta nghi ngờ Putin và Cận Bình có một mối quan hệ vượt qua khỏi tính toán chiến lược.
Kể từ khi máy bay MH17 bị bắn rơi, một số quốc gia đã quan tâm nhiều hơn vào mối quan hệ Nga – Trung Quốc, so với mối quan hệ của Trung Quốc – Úc. Úc có đến 28 công dân thiệt mạng trên chuyến bay và là một đối tác thương mại lớn của Trung Quốc.
Theo Matthew Sussex, một chuyên gia về an ninh quốc gia tại Đại học Tasmania đã nói rằng nhiều khả năng quân ly khai đã bắn rơi máy bay MH17, vì trước ngày tai nạn xảy ra, một số báo cáo quân sự cho thấy quân ly khai đã bắt giữ một số lượng lớn các tên lửa chống máy bay của Ukraine. Trong khi đó cũng có báo cáo cho hay rằng Nga đã cung cấp cho quân nổi dậy những loại vũ khí nhỏ. Tuy nhiên, ngay cả khi chứng minh được Nga có liên quan đến vụ việc thì cũng rất khó khăn để truy tố những cá nhân riêng biệt. Alex Oliver, một nhà nghiên cứu tại Viện Lowy cho hay Toà án Công lý Quốc tế ở Hà Lan là một trong những nơi tiến hành truy tố. Nhưng cả Nga và Ukraine đều từ chối chấp nhận quyền tài phán bắt buộc của toà án, do đó không thể ép buộc hai quốc gia này xuất hiện tại toà.
Theo ông Oliver, cho dù Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc uỷ thác cho một toá án khác, Toà án Hình sự Quốc tế - cũng ở Hà Lan, để truy tố những người chịu trách nhiệm thì cũng không thể làm gì được Nga. Vì hiện nay Nga đang giữ quyền phủ quyết trong Hội đồng Bảo an, hơn nữa chắc hẳn ai cũng rõ Trung Quốc sẽ bỏ phiếu như thế nào cho Nga.
Hồi tháng Ba, Trung Quốc từng bỏ phiếu trắng trong một nghị quyết của Hội đồng Bảo an để tuyên bố việc Nga sáp nhập Crimea là bất hợp pháp. Một phiếu trắng của Trung Quốc, sự phủ quyết từ phía Nga đã làm cho nghị quyết trở nên bất thành. Vào thời điểm đó, Đại sứ của Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc, Liu Jieyi giải thích rằng Trung Quốc phản đối việc bỏ phiếu vì nó sẽ chỉ dẫn đến sự đối đầu và làm cho tình hình thêm phức tạp.
Rory Medcalf, giám đốc chương trình an ninh quốc tế của Viện Lowy lại nói rằng liên minh Trung – Nga thực ra không hề mạnh như những gì mà hai quốc gia này muốn thế giới nghĩ về nó. Thế nhưng vào lúc dầu sôi lửa bỏng này, cả hai đồng minh đang cố gắng giúp đỡ lẫn nhau. Một phần vì họ hiểu được cảm giác bị cô lập về mặt ngoại giao trong khu vực riêng của họ. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu Mỹ nổ ra chiến tranh lạnh với cả Trung Quốc và Nga trong cùng một lúc. Đây được xem là một hiểm hoạ mà các chuyên gia và nhà quan sát quốc tế không muốn nghĩ đến. Theo Medcalf, Hoa Kỳ nên cẩn thận với biện pháp cô lập của mình khi liên tục dồn cả Trung Quốc và Nga vào chân tường.
Linh Lan
No comments:
Post a Comment